Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPR)

İnşaat ürününün (bireysel olarak) ücretli veya ücretsiz biçimde, ticari bir faaliyet kapsamında, AB iç pazarına dağıtım veya kullanım amacıyla ilk kez tedarik edilmesidir. Her ürün veya ürün partisi (her bir pencere ya da her tuğla paleti) piyasaya bireysel olarak arz edilir. Benzer ürünlerin daha önce piyasaya sürülmüş olması bu durumu değiştirmez. Bu nedenle üreticiler, 01/07/2013'ten itibaren piyasaya giren tüm ürünler için CPR kapsamında Performans Beyanı (DoP) düzenlemek ve CE işareti iliştirmek zorundadır.

Üreticinin, 36. Madde'de öngörülen hallerde ürünün performansını beyan etme şeklini gerekçelendirmek için uygun gördüğü dokümantasyondur. 36(1)a kapsamında bir Komisyon Kararı'nın özel koşullarının karşılandığını göstermek için kullanılabilir. 36(1)b veya 36(1)c kapsamında ise başka bir üreticiden alınan test sonuçları, sistem sağlayıcısının izni ve ürünlerin denkliği veya talimatlara uygunluğun gerekçesi olabilir. Bu doküman teknik dosyada saklanır ve piyasa gözetimi yetkilileri talep ettiğinde sunulur.

CPR her AB üye devletinde doğrudan uygulanan mevzuattır. Bu nedenle çelişki halinde CPR hükümleri geçerlidir; standartların uyumsuz maddeleri uygulanamaz. CEN Teknik Komiteleri, harmonize standartlardaki tutarsızlıkları en kısa sürede gidermek için çalışmaktadır.

Her üye devlet tarafından oluşturulan ulusal İnşaat Ürünleri için Ürün İrtibat Noktası'ndan (Product Contact Point for Construction) bilgi alınabilir.

Hayır. CPR'a dayalı yasal düzenlemeler, üçüncü tarafın müdahale şeklini ve düzeyini belirler. Onaylanmış Kuruluşlar yalnızca AVCP (Performansın Değişmezliğinin Değerlendirme ve Doğrulanması) görevlerini yerine getirir. Piyasa gözetimi alanına giren faaliyetlerden veya üreticinin CPR yükümlülüklerine uyumunu denetlemekten kesinlikle kaçınmalıdırlar. Örneğin DoP'un doğru düzenlenip düzenlenmediğini veya CE işaretinin doğru iliştirilip iliştirilmediğini kontrol etmek Onaylanmış Kuruluşların görevi değildir.

Bu rakamlar, söz konusu ürün türünün ilk kez piyasaya sunulduğu yılı belirtir ve ürünün performansı değişmediği sürece yıllar içinde aynı kalır. Üretici 2009'dan itibaren belirli performans setine sahip CE işaretli ürünler pazarlıyorsa, 01/07/2013'ten sonra CE işareti formatı değişse bile bu iki rakam 09 olmaya devam eder.

Ürünün beyan edilen performansı, yalnızca ürünün doğru şekilde monte edilmesi koşuluyla elde edilebilir. Bu, özellikle nihai yapıya monte edilmek üzere kit halinde satılan ürünler için kritiktir. CPR Madde 11(6) uyarınca üreticinin sağladığı montaj kılavuzu, ürünün doğru montajını sağlamak açısından çok önemlidir.

CPR kapsamında hayır. CPR Madde 4(1), DoP düzenleme yükümlülüğünü, ürün için yayımlanmış bir harmonize standart veya Avrupa Teknik Değerlendirmesi (ETA) varlığına bağlar. CPR çerçevesinde diğer ulusal ürün standartlarına dayalı bir DoP düzenlenemez. Ancak harmonize olmayan alanda üye devlet otoriteleri ek gereklilikler koyabilir; bu durumda ürünlere CPR kapsamında CE işareti iliştirilemez.

Avrupa Komisyonu'nun harmonize standartlar portalında en güncel hEN listeleri yayımlanmaktadır.

Hayır. Kalite veya özel markalar — özellikle ulusal çağrışımlı olanlar — hEN'de yer alan herhangi bir özelliği kapsayamaz. Üretici 'Performans Beyan Edilmemiştir (NPD)' seçeneğini kullanmış olsa bile durum aynıdır. CPR Madde 4(2) performans beyanının yalnızca DoP ile yapılabileceğini, Madde 8(3) ise inşaat ürünlerinin beyan edilen performansa uygunluğunun yalnızca CE işareti ile gösterilebileceğini zorunlu kılar.

CPR kapsamında, kalite veya özel markaların hEN'lerde yer alan özellikleri kapsamasına izin verilmez (Madde 8(3)). Bu nedenle hEN'lerde yer alan temel özelliklerle ilgili performans yalnızca CE işareti ile belgelenebilir. hEN kapsamında olmayan ürünler için ulusal hükümler veya ulusal işaretlere atıfta bulunan kurulum uygulamaları, bu işaretleri taşımayan ürünleri ayrımcılığa uğratmamalıdır.

Hayır. hEN'lerde yer alan temel özellikler, inşaat ürünleri için CE işareti dışındaki herhangi bir kamu veya özel işarette yeniden belgelendirilemez (CPR Madde 4(2) ve 8(3)).

Evet, harmonize Avrupa standardı (hEN) kapsamında olmayan ürünler için veya ulusal teknik şartname hEN'leri ulusal hukuka aktarıyorsa mümkündür (CPR Madde 17(5)). Ancak ulusal teknik şartname CPR Madde 8(4)-(6) ile getirilen sınırlamalara ve diğer geçerli AB mevzuatına (örneğin 98/34/EC Direktifi kapsamında bildirim yükümlülüğü) uymalıdır.

Üye devletler, inşaat ürünlerinin performansı için (özellikle yapıdaki kullanım alanına yönelik) teknik gereklilik koyma yetkisini korur (ör. kaçış yolları için yangın güvenliği). Bu ulusal teknik gereklilikler CE işaretli inşaat ürünlerinin kullanımına sınırlama getiriyorsa, gerekçeli ve orantılı olmalıdır. ABAD bu istisnaları dar yorumlar ve ölçülülük ilkesine uyulmalıdır.

Perakendeciler (CPR'da 'dağıtıcılar' olarak adlandırılır), inşaat ürünlerini kendi ticari adları altında piyasada bulunduruyorsa üretici olarak kabul edilirler (Madde 15). Bu nedenle kendi DoP'larını düzenlemek zorundadırlar. Onaylanmış Kuruluş müdahalesi, ürüne uygulanan AVCP sistemine bağlıdır (CPR Madde 28 ve Ek V).

Gereksiz idari yükten kaçınmak için, koşullar değişmedikçe (örneğin üretim süreci veya ürünün performansı değişmedikçe) DoP'lar ve ilk testler tekrarlanmaz. Ancak DoP düzenlenen ürünler, ilk ürünün piyasaya arzından sonra üretim sürecinin ve performansının DoP ile uyumlu kalmasını sağlamak amacıyla sürekli test ve gözetime tabidir.

Hayır. İnşaat ürünleri de AB uyumlaştırma mevzuatına tabi olmakla birlikte, CPR'nin içeriği ve kavramları diğer uyumlaştırma sistemlerinden farklıdır.

'Yetkili ulusal otorite' kavramı yalnızca piyasa gözetimi otoritelerini değil, üye devlet mevzuatına göre inşaat ürünlerinin performansı hakkında bilgi talep etme hakkına sahip diğer her otoriteyi (örneğin bina yapım izinleri çerçevesinde bilgi talep eden yapı ruhsatı otoritelerini) kapsar.

Hayır. NPD ('No Performance Determined' — performans belirlenmemiştir) anlamına geldiği için, üretici DoP'ta NPD beyan ettiği temel özellikleri CE işaretinde belirtmemelidir.

Hayır. İletişim adresi dünyanın herhangi bir yerinde olabilir (herhangi bir AB ülkesinde veya başka bir üçüncü ülkede).

Ulusal piyasa gözetimi otoriteleri, CPR kapsamında düzenlenmiş sertifikaların yasallığına ilişkin şüpheleri soruşturmaktan birinci derecede sorumludur. Hızlı bir ön kontrol için NANDO bilgi aracında ilgili EN standartı altında listelenen Onaylanmış Kuruluşlar incelenebilir. Eğer Onaylanmış Kuruluş listede yer almıyorsa veya EN standardı NANDO listelerinde değilse, büyük olasılıkla sahte bir sertifika söz konusudur.

Aşağıdaki tüm koşullar sağlandığında CE işareti iliştirilir: (1) ürün EN 1090-1:2009+A1:2011 kapsamına girer, (2) ürün CPR anlamında yapısal bir inşaat ürünüdür (yapıya kalıcı olarak monte edilir ve yapının Temel Gerekliliği 1'i etkileyen yapısal işlevi vardır), (3) ürün kendine özgü bir Avrupa ürün şartnamesi (özel hEN, ETA Kılavuzu veya ETA) tarafından kapsanmaz. Not: Rüzgar türbinleri ve kuleleri EN 1090-1 ve CPR kapsamındaki hiçbir harmonize standardın kapsamında değildir. Yalnızca düşmeyi önleyen 'sıradan' korkuluk ve parmaklıklar yapısal ürün sayılmadığından EN 1090-1 esas alınarak CE işaretlenemez.

DoP düzenlemek ve CE işareti iliştirmek için yalnızca AB Resmi Gazete'sinde (OJEU) resmi olarak atıfta bulunulan standart sürümleri kullanılabilir. Standartlar CPR Madde 17(5) uyarınca Komisyon tarafından değerlendirilir ve yılda yaklaşık iki kez OJEU'da yayımlanır. Adaptasyon için birlikte var olma (geçiş) süreleri belirlenir. Geçiş süresi içinde hem 'eski' hem 'yeni' OJEU sürümleri kullanılabilir; süre sonunda yalnızca yeni sürüm uygulanabilir. Üretici, kullandığı sürümü açıkça belirtmelidir.

CPR Madde 8(2): 'CE işaretini iliştiren üreticiler, inşaat ürününün beyan edilen performansa uygunluğundan ve bu Tüzükte ve ilgili diğer AB uyumlaştırma mevzuatında belirtilen tüm gerekliliklere uyumdan sorumlu olduklarını belirtir.' Pratikte CE işareti, ürünün geçerli harmonize teknik şartnamelere göre değerlendirildiğini ve sonuçların AB genelinde aynı şekilde yorumlanabileceğini gösterir. Böylece inşaat ürünleri tüm AB üye devletlerinde yeniden değerlendirilmeden serbestçe dolaşır.

Aynı ürün CPR yanında diğer AB uyumlaştırma mevzuatına (örneğin Makina Direktifi, Alçak Gerilim Direktifi, EMC Direktifi) tabi olabilir; örnek olarak uzaktan kumandalı motorlu garaj kapıları. Harmonize standart kapsamındaki ürünler için CPR kapsamında DoP düzenlenir; diğer AB mevzuatı kapsamındaki uygunluk ise o mevzuatın gerektirdiği uygunluk beyanı ile belgelenir. Ürüne tüm AB mevzuatı için tek bir CE işareti iliştirilir.

Üretici en az bir temel özelliğin performansını beyan etmek zorundadır (Madde 6(3)(c)). Bu seçim yapılırken ürünün piyasaya sunulacağı yerlerdeki ulusal, bölgesel ve yerel mevzuat dikkate alınır. Ayrıca CPR Madde 3(3) ve 60(a)'ya dayalı bir delege tasarruf üreticiyi belirli bir özellik için performans beyan etmeye zorlayabilir; ETA verilmişse ETA'da yer alan tüm temel özellikler için beyan zorunludur. Beyan edilmeyen özellikler için DoP'a NPD yazılır (Madde 6(3)(f)).

Yasal bağlayıcı bilgi AB Resmi Gazete'si — C serisinde yayımlanır. Komisyon, CPR çerçevesinde kabul edilen tüm harmonize Avrupa standartlarının başlıklarını burada yayımlar. Komisyon'un NANDO veritabanı düzenli olarak güncellenir ve Onaylanmış Kuruluşlar hakkında ek bilgi sağlar; ancak yasal bağlayıcı kaynak Resmi Gazete'dir.

Avrupa Komisyonu'nun resmi KOBİ tanımına bakınız.

Evet. Ek ZA, harmonize standartların CPR ile ilgili içeriklerini listeler. Bir standardı CPR (305/2011) kapsamında harmonize standart olarak uygulayan üreticiler ve üye devletler Ek ZA'yı kullanmakla yükümlüdür. Üretici, ürünün hangi temel özelliklerinin performansını beyan edeceğini ve nasıl beyan edeceğini Ek ZA'da bulur. Not: Mevcut harmonize standartların çoğu CPR'nin öncüsü olan CPD döneminde yazıldığından bazı Annex ZA örnekleri CPR ilkeleriyle tam uyumlu olmayabilir; bu hallerde CPR önceliklidir.

Bir ürün, inşaat işlerine (binalar veya inşaat mühendisliği yapıları) kalıcı olarak monte edilmek üzere üretilen ve piyasaya arz edilen ve performansı yapının temel gerekliliklere ilişkin performansını etkileyen ürün veya kit ise CPR anlamında inşaat ürünüdür. Temel gereklilikler: 1) Mekanik dayanım ve stabilite, 2) Yangın güvenliği, 3) Hijyen, sağlık ve çevre, 4) Kullanımda güvenlik ve erişilebilirlik, 5) Gürültüye karşı koruma, 6) Enerji ekonomisi ve ısı tutma, 7) Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı. Üç olasılık vardır: (a) Zorunlu CE işareti (harmonize standart kapsamındaysa), (b) Gönüllü CE işareti (ETA alınması yoluyla), (c) Karşılıklı tanıma (bu durumda CPR kapsamında CE işareti iliştirilemez).

Performans Beyanı (DoP), ürünün piyasada bulundurulduğu üye devletin gerektirdiği dilde/dillerde sağlanmalıdır. Üreticiler güvenlik bilgilerini ve talimatlarını, üye devletin belirlediği, kullanıcılar tarafından kolayca anlaşılabilecek dillerde sunmak zorundadır. CPR teknik dokümantasyonun veya CE işaretinin dilini düzenlemez.

Perakendeciler (CPR'da dağıtıcılar olarak adlandırılır), ürünün gerektiğinde CE işareti taşıdığından, Performans Beyanı'nın bir kopyası ve uygunsa güvenlik bilgi formları (CPR Madde 6(5)) ile birlikte sunulduğundan ve ürünün piyasada bulundurulduğu üye devletin belirlediği dilde talimat ve güvenlik bilgileriyle birlikte sağlandığından emin olmalıdır.