Makina Emniyeti Yönetmeliği
Makineler, değiştirilebilir teçhizat, güvenlik aksamları, kaldırma aksesuarları, zincirler, halat ve kayışlar, kısmen tamamlanmış makineler
AB mevzuatında geçiş
2006/42/AT → (AB) 2023/1230
AB'de mevcut Makine Direktifi 20 Ocak 2027'de yerini yeni Makine Tüzüğü'ne bırakıyor. Bugünkü teknik dosya ve aşağıdaki harmonize standart referansları mevcut direktif çerçevesinde okunmalı. Yeni düzenleme Ek I A/B sınıflandırması, dijital kullanım talimatları, güvenlik işlevlerini etkileyen siber riskler ve esaslı değişiklik gibi başlıkları güncelliyor. Türkiye'deki ulusal uyum takvimi ayrıca takip edilmeli.
Türkiye'de Makina Emniyeti Yönetmeliği, AB'deki 2006/42/AT sayılı Makine Direktifi ile uyumlu mevcut düzenlemedir. AB'de direktifin yerini 20 Ocak 2027'de (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü alacaktır. Bu tarihe kadar AB pazarına arz edilen makineler için mevcut direktifin kuralları uygulanır; yeni tüzük bugünden geçerliymiş gibi değerlendirilmemelidir.
Mevcut düzenleme makineleri, değiştirilebilir teçhizatı, güvenlik aksamlarını, kaldırma aksesuarlarını ve kısmen tamamlanmış makineleri kapsar. Ek IV'teki bir kategoriye giren makinede uygunluk değerlendirme yolu, harmonize standartların uygulanmasına göre değişebilir. Yeni tüzükte yüksek riskli ürünler Ek I'in A ve B bölümlerinde düzenlenir; A bölümünde onaylanmış kuruluş katılımı gerekir. Türkiye'de yeni tüzüğe uyumun ulusal mevzuata nasıl aktarılacağı ayrıca izlenmelidir.
Makina Yönetmeliğinin Amacı
- Makineden kaynaklanan kaza risklerini en aza indirmek
- Operatör, bakım personeli ve çevre güvenliğini sağlamak
- AB tek pazarında serbest dolaşımı sağlamak
- Üretici sorumluluğunu hukuki olarak çerçevelemek
Kapsam ve Ürün Örnekleri
- Sanayi makineleri ve üretim hatları (CNC, pres, talaş kaldırma vb.)
- Kaldırma ve taşıma ekipmanları (vinç, transpalet, forklift)
- Tarım, gıda ve ambalajlama makineleri
- Plastik enjeksiyon ve şişirme makineleri
- Güvenlik aksamları (acil stop, ışık perdesi, kilit sistemleri)
- Kısmen tamamlanmış makineler (entegrasyon için sevk edilenler)
Makina Emniyeti Yönetmeliği Nasıl Alınır?
- 1Bugün AB için 2006/42/AT Ek IV'e göre; 20 Ocak 2027 sonrası için (AB) 2023/1230 Ek I'e göre ürünün sınıflandırılması
- 2EN ISO 12100 metodolojisi ile risk değerlendirmesinin yapılması
- 3Uygulanabilir C-tipi (ürün spesifik) standartların tespiti
- 4Elektriksel güvenlik (EN 60204-1) ve gerekirse fonksiyonel güvenlik (EN ISO 13849-1) testlerinin tamamlanması
- 5Mevcut Ek IV kapsamı ve uygulanan standartlara göre onaylanmış kuruluş ihtiyacının belirlenmesi; yeni tüzüğün Ek I A/B ayrımının ayrıca planlanması
- 6Teknik dosyanın derlenmesi, AT Uygunluk Beyanı'nın imzalanması ve CE iliştirilmesi
Teknik Dosyada Bulunması Gerekenler
- Makinenin genel tanımı ve kullanım amacı
- Makine ve parçalarının tasarım çizimleri ile detaylı imalat dokümantasyonu
- Temel gerekliliklere uygunluğu kanıtlayan hesaplama ve deney sonuçları
- EN ISO 12100'e göre risk değerlendirme raporu ve koruyucu önlemler
- Elektriksel güvenlik (LVD) test raporları
- Uygulanan harmonize standartların listesi
- Türkçe kullanım, kurulum ve bakım kılavuzu (EN ISO 20607)
- Bileşenlerin AT uygunluk beyanları ve AT Uygunluk Deklarasyonu kopyası
AT/AB Uygunluk Beyanı (DoC) İçeriği
- İmalatçı (ve varsa yetkili temsilci) adı, ticari unvanı ve adresi
- Ürünün tanımı, model, tip, seri numarası ve izlenebilirlik bilgisi
- Uygulanan AB direktifinin/yönetmeliğinin tam referansı
- Uygunluk sağlanan harmonize standartların liste hâlinde referansları
- Onaylanmış kuruluş adı, kimlik numarası ve düzenlenen belge referansı (gerekiyorsa)
- İmza, imzalayan kişinin adı–görevi, yer ve tarih
İlgili Harmonize Standartlar
| Standart | Açıklama |
|---|---|
| EN ISO 12100 | Makine güvenliği — Genel tasarım ilkeleri, risk değerlendirmesi |
| EN ISO 13849-1 | Kontrol sistemlerinin güvenlikle ilgili kısımları |
| EN 60204-1 | Makinelerin elektrik teçhizatı — genel şartlar |
| EN ISO 14120 | Sabit ve hareketli koruyucular için tasarım gereklilikleri |
| EN ISO 13857 | Güvenlik mesafeleri — üst/alt uzuvların erişimi |
Mevcut Makine Direktifi (2006/42/AT) Harmonize Standartları
Bu liste 2006/42/AT kapsamındadır; (AB) 2023/1230 için ayrı yayımlanacak referansların yerine geçmez. Kaynak: Avrupa Komisyonu, 30 Mart 2026 güncellemesi. Toplam 1283 kayıt, 758 aktif.
| Standart | Başlık | Yürürlük | Durum |
|---|---|---|---|
| EN 81-3:2000+A1:2008 | Safety rules for the construction and installation of lifts - Part 3: Electric and hydraulic service lifts EN 81-3:2000+A1:2008/AC:2009 | 29.12.2009 | Yürürlükte |
| EN 81-31:2024 | Safety rules for the construction and installation of lifts - Lifts for the transport of goods only - Part 31: Accessible goods only lifts | 14.08.2025 | Yürürlükte |
| EN 81-40:2020 | Safety rules for the construction and installation of lifts - Special lifts for the transport of persons and goods - Part 40: Stairlifts and inclined lifting platforms intended for persons with impaired mobility | 15.10.2021 | Yürürlükte |
| EN 81-41:2024 | Safety rules for the construction and installation of lifts - Special lifts for the transport of persons and goods - Part 41: Vertical lifting platforms intended for use by persons with impaired mobility | 14.08.2025 | Yürürlükte |
| EN 81-43:2025 | Safety rules for the construction and installation of lifts - Special lifts for the transport of persons and goods - Part 43: Lifts for cranes | 13.03.2026 | Yürürlükte |
| EN 81-44:2024 | Safety rules for the construction and installation of lifts - Special lifts for the transport of persons and goods - Part 44: Lifting appliances in wind turbines | 14.08.2025 | Yürürlükte |
| EN 115-1:2017 | Safety of escalators and moving walks - Part 1: Construction and installation | 09.03.2018 | Yürürlükte |
| EN 267:2009+A1:2011 | Automatic forced draught burners for liquid fuels | 18.11.2011 | Yürürlükte |
| EN 280-1:2022 | Mobile elevating work platforms - Part 1: Design calculations - Stability criteria - Construction - Safety - Examinations and tests | 02.08.2023 | Yürürlükte |
| EN 280-2:2022 | Mobile elevating work platforms - Part 2: Additional safety requirements for load lifting appliances on the extending lifting structure and work platform | 02.08.2023 | Yürürlükte |
| EN 289:2014 | Plastics and rubber machines - Compression moulding machines and transfer moulding machines - Safety requirements | 13.02.2015 | Yürürlükte |
| EN 303-5:2021+A1:2022 | Heating boilers - Part 5: Heating boilers for solid fuels, manually and automatically stoked, nominal heat output of up to 500 kW - Terminology, requirements, testing and marking | 02.08.2023 | Yürürlükte |
| EN 378-2:2016 | Refrigerating systems and heat pumps - Safety and environmental requirements - Part 2: Design, construction, testing, marking and documentation | 09.06.2017 | Yürürlükte |
| EN 415-1:2014 | Safety of packaging machines - Part 1: Terminology and classification of packaging machines and associated equipment | 15.01.2016 | Yürürlükte |
| EN 415-2:2025 | Safety of packaging machines - Part 2: Packaging machines for pre- formed rigid containers | 13.03.2026 | Yürürlükte |
| EN 415-3:2021 | Safety of packaging machines - Part 3: Form, fill and seal machines; fill and seal machines | 02.08.2023 | Yürürlükte |
| EN 415-5:2006+A1:2009 | Safety of packaging machines - Part 5: Wrapping machines | 29.12.2009 | Yürürlükte |
| EN 415-6:2013 | Safety of packaging machines - Part 6: Pallet wrapping machines | 28.11.2013 | Yürürlükte |
| EN 415-7:2006+A1:2008 | Safety of packaging machines - Part 7: Group and secondary packaging machines | 29.12.2009 | Yürürlükte |
| EN 415-8:2025 | Safety of packaging machines - Part 8: Strapping machines | 13.03.2026 | Yürürlükte |
| EN 415-9:2009 | Safety of packaging machines - Part 9: Noise measurement methods for packaging machines, packaging lines and associated equipment, grade of accuracy 2 and 3 | 29.12.2009 | Yürürlükte |
| EN 415-10:2014 | Safety of packaging machines - Part 10: General Requirements | 11.07.2014 | Yürürlükte |
| EN 422:2009 | Plastics and rubber machines - Blow moulding machines - Safety requirements | 29.12.2009 | Yürürlükte |
| EN 453:2014 | Food processing machinery - Dough mixers - Safety and hygiene requirements | 15.01.2016 | Yürürlükte |
| EN 454:2014 | Food processing machinery - Planetary mixers - Safety and hygiene requirements | 15.01.2016 | Yürürlükte |
Mevcut Makine Direktifi (2006/42/AT) Kılavuzları
Guide to application of the Machinery Directive 2006/42/EC (Edition 2.3)
Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan, mevcut 2006/42/EC Makine Direktifi'nin uygulanmasına yönelik kılavuz. Yeni (AB) 2023/1230 sayılı Tüzük'ün kılavuzu değildir.
PDF olarak indir(5.0 MB)Ergonomics Guidance for Machinery
Makine tasarımında ergonomik ilkelerin uygulanmasına ilişkin AB resmi kılavuz dokümanı. Operatör güvenliği ve insan faktörleri açısından temel sağlık ve güvenlik gereklilikleri için başvuru kaynağıdır.
PDF olarak indir(3.3 MB)Makina Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Makine Direktifi ne zaman değişiyor?
+
AB'de 2006/42/AT sayılı Makine Direktifi'nin yerini (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü 20 Ocak 2027'de alacak. O tarihe kadar mevcut direktif uygulanır; Türkiye'deki ulusal uyum düzenlemesi ayrıca izlenmelidir.
Yeni Makine Tüzüğü hangi konuları değiştiriyor?
+
Yeni tüzük, Ek I A/B yüksek riskli ürün ayrımı, dijital kullanım talimatları, güvenlik işlevlerini etkileyen siber müdahaleler ve esaslı değişiklik konularını daha açık biçimde düzenliyor.
Her makine için onaylanmış kuruluş gerekir mi?
+
Hayır. Mevcut direktifte ürünün Ek IV kapsamı ve harmonize standartlara uyumu önemlidir. Yeni tüzükte Ek I A bölümündeki ürünler için üçüncü taraf değerlendirmesi gerekir; diğer ürünlerin yolu kendi sınıflandırmasına göre belirlenir.
Mevcut harmonize standart listesi yeni tüzük için geçerli mi?
+
Bu sayfadaki aramalı liste 2006/42/AT Makine Direktifi'ne ait yayımlanmış referansları gösterir. (AB) 2023/1230 için uygunluk karinesi sağlayan referanslar ayrıca yayımlandığında ilgili AB Resmî Gazetesi duyuruları kontrol edilmelidir.
Makina kapsamında ürününüz var mı?
Uzman danışmanlarımız Makina Emniyeti Yönetmeliği sürecinin her aşamasında size yardımcı olur.